درباره فیلم
فیلم هندی Parineeta (پارینیتا – به معنای زن متأهل )، ساخته ی پرادیپ سرکار در سال ۲۰۰۵، یک اقتباس سینمایی از رمان بنگالی مشهور شرتچندرا چاتوپادیای (۱۹۱۴) است . این فیلم که با بازی درخشان ویدیا بالان در اولین حضور سینمایی اش همراه است، به خاطر فضاسازی بصری غنی و موسیقی ماندگارش همچنان به عنوان یک شاهکار سینمای هند شناخته میشود، هرچند که نگاه امروزی به آن، لایههای مشکل داری را در محتوایش آشکار می کند. در ادامه، این فیلم را از جنبه های مختلف هنری و محتوایی بررسی می کنیم: نقاط قوت : چرا هنوز هم تماشایی است؟ شروع درخشان ویدیا بالان : اجرای ویدیا بالان در نقش لولیتا، نقطه ی عطف فیلم است. بازیگران باسابقه ای مثل سیف علی خان و سانجی دات در کنار او قرار دارند اما بازی او آنقدر قدرتمند و طبیعی است که همه را تحت الشعاع قرار می دهد . او با نگاه های عمیق و چهره ای که سرشار از احساسات است، یک “قهرمان خاموش و مقتدر” زنانه را می سازد . موسیقی فراموش نشدنی شانتانو مویترا : موسیقی متن این فیلم توسط شانتانو مویترا ساخته شده و اشعار آن سرودهٔ سواناند است. ترانههایی مثل “Piyu Bole”**، “Kaisi Paheli Zindagani” (با حضور ویژه ی رکا) و “Soona Man Ka Aangan” نه تنها در زمان اکران بسیار محبوب شدند، بلکه پس از ۲۰ سال همچنان تازه و شنیدنی هستند. این موسیقی توانسته بر محدودیت های زمانی غلبه کند و همچنان در لیست های پخش امروزی جای داشته باشد . زیبایی شناسی بصری و فضاسازی : فیلم از نظر بصری یک کلاسور نقاشی متحرک است. ناتاراجان سوبرامانیام، فیلمبردار فیلم، با استفاده از رنگ های گرم و قهوه ای مایل به قرمز، حس نوستالژیک و رویایی کلکته دهه ۶۰ را به تصویر کشیده است. از ترامواهای قدیمی و کوچه های باریک گرفته تا عمارت های استعماری، همه چیز با جزئیات دقیق و چشم نوازی ساخته شده اند . بازی خوب سایر بازیگران : سیف علی خان در نقش مردی با احساسات متضاد و آشفته عملکرد قابل قبولی دارد و سانجی دات هم در نقش یک مرد بالغ و فهمیده که در مقابل “پسربچگی” شکار قد علم می کند، خوب ظاهر شده است . نقاط ضعف و چالش برانگیز (از نگاه امروز) شخصیت سمی مذکر (قهرمان سمی) : بزرگترین چالش فیلم برای مخاطب امروز، شخصیت شکار است. او پر از شک، حسادت های بیمارگونه و تصمیمات ناگهانی است که تماما ناشی از غرورش است. او به لولیتا شک می کند، او را تحقیر می کند و در اوج بی احساسی، به جای صحبت کردن، به دیوار می کوبد. در دنیای امروز که برقراری ارتباط سالم و مهارت های عاطفی تأکید می شود، چنین شخصیتی قطعا یک “رد فلگ” محسوب می شود . کلیشه ی نجات زن توسط مرد دیگر : نقش سانجی دات (گیریش) در نگاه اول مثبت و حامی است، اما او هم در قالبی کاملا سنتی، بهعنوان یک مرد مسن تر و ثروتمند ظاهر میشود تا “مسئله” لولیتا را حل کند. این رویکرد که زن همواره نیاز به یک “سوپرمن” برای حل مشکلاتش دارد، امروزه یک الگوی کهنه و تکراری به نظر میرسد . پایان اغراق آمیز و نمادین نزدیک به کلیشه : پایان فیلم که در آن شکار با کمک جمعیت شروع به شکستن دیوار می کند، سکانسی است که در آن زمان اوج احساسات و درام بود اما امروزه ممکن است برای بسیاری از مخاطبان، مضحک یا غیرواقعی به نظر برسد. برخی منتقدان این سکانس را مانند یک “تبلیغ سیمان” توصیف کرده اند و آن را بیش از حد نمایشی و دور از واقعیت می دانند . منتقد معروف بنگالی، ریتوپرنو گوش، هرچند این فیلم را از نظر بصری زیبا توصیف کرد، اما به این اغراق دراماتیک نیز اشاره داشته است . زبان و دیالوگ های توهین آمیز : در فیلم، شخصیت پدر شکار از کلماتی بسیار رکیک و توهین آمیز مانند “فاحشه” برای لولیتا و حتی “نعنا” (که در بافت داستان توهین به مردانگی است) برای پسر خود استفاده می کند. در حالی که این دیالوگ ها برای نمایش زشتی شخصیت او نوشته شده اند، تماشای آنها از منظر حساسیت های امروزی به بحث های مربوط به جنسیت و کلیشه های جنسیتی، سخت و آزاردهنده است . جمعب ندی و نمره زن متاهل یک فیلم متناقض است؛ از یک سو یک اثر هنری ناب از نظر تصویر، موسیقی و بازیگری است که تأثیری عمیق بر سینمای هند گذاشت و پلی میان ادبیات کلاسیک و سینمای عامه پسند زد. از سوی دیگر، روایت آن به شدت وابسته به کلیشه های کهنه ی مردسالارانه و احساسات اغراق آمیزی است که با استانداردهای قصه گویی امروز همخوانی ندارد. تماشای آن مثل نگاه کردن به یک آلبوم عکس قدیمی و زیبای خانوادگی است؛ پر از لحظات قشنگ اما همراه با نکاتی که باعث می شود کمی اخم کنید. به طور خلاصه : اگر به دنبال یک درام عاشقانه با موسیقی فوق العاده و سینماتوگرافی چشمگیر هستید، حتما آن را ببینید. اما اگر با شخصیت های سمی و کلیشههای کهن هی نجات بخشی مشکل دارید، بهتر است با دیدی انتقادی به سراغش بروید .
